ประเพณีแซนโฎนตา(ส่วย)
1. ประวัติและความหมาย ประเพณี ทำบุญกลางเดือน 10 ขึ้น15ค่ำ หรือประเพณีสารท
ของกลุ่มวัฒนธรรมส่วยในเขตอำเภอสังขะ บ้านตาโมม ตำบลสะกาด จังหวัดสุรินทร์
และบุรีรัมย์นั้นมีประเพณีทำบุญวันสารทเช่นเดียวกัน
กับกลุ่มวัฒนธรรมใน ภูมิภาคอื่นๆ แต่มีจุดประสงค์ที่
จะทำบุญอุทิศส่วนกุศลแก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้วโดย
เรียกว่า “แซนโดนตา” ( แซน-เซ่นสรวง, โดน-โคตรเง่า, ตา-ตา ) ส่วนประเพณีแซนโดนตาจะเรียกสารทเล็กว่า “
เบ็นตูจ” เรียกสารทใหญ่ว่า “เบ็นทม” คำว่า “เบ็น” มา
จากภาษาบาลีว่า “บิณฑะ” แปลว่า ก้อนข้าว ตูจ แปลว่า
เล็ก ทม แปลว่า ใหญ่
2. จุดมุ่งหมายการแซนโฎนตา ความ เชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษนั้น ดูจะมีเค้ามาจาก
ศาสนาพุทธที่เชื่อว่า เมื่อผู้ตายตายไปแล้วจะแบ่งออกเป็น2 กลุ่ม คือกลุ่มที่ทำดีจะได้ไปสวรรค์ กับกลุ่มที่ทำชั่ว
ทำบาปก็จะตกนรกเป็นสัตนรก ผี หรือเปรตพวกเหล่านี้จะ
ได้รับทัณฑ์ทรมานมากน้อยต่างกัน เมื่อถึงแรม 1 ค่ำ
เดือน 10 พระยายมจะอนุญาตให้ผีเหล่านี้เด ินทางมาเยี่ยมลูกหลานได้ ผีจะพักอยู่ที่วัด
และคอยดูทางว่าลูกหลานของตนจะมาทำบุญอุทิศส่วนก
ุศลให้ตนบ้างหรือไม่ ถ้าลูกหลานมาทำบุญอุทิศส่วนกุศล
ผลบุญนี้พวกตนก็ได้รับ และเมื่อได้อิ่มหนำสำราญก็
จะพากันอวยพรให้ลูกหลานอยู่เย็นเป็นสุข แต่ถ้ารอแล้ว
ไม่เห็นลูกหลานมาทำบุญ ก็จะสาปแช่งไม่ให้มีความสุข ความเจริญ จาก ตำนานความเชื่อของชาวบ้านดังกล่าว จึงพอสรุป
ได้ว่า
จุดมุ่งหมายของการแซนโดนตา ก็คือการทำบุญอุ
ทิศส่วนกุศลแก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว
3. ระยะเวลาในการทำบุญ
พิธี แซนโดนตา หรือการเซ่นผีปู่ย่าตายาย
หรือผีบรรพบุรุษของชาวเขมรที่ทำเพื่ออุทิศส่วนกุศล
ให้แก่วงศาคณาญาติที่ล่วง ลับไปแล้วได้แบ่งออก
เป็นวันเบ็นตูจ และวันเบ็นทม คือ สารทเล็ก และสารทใหญ่
โดย เบ็นตูจ จัดกันในวันขึ้น 14-15 ค่ำ เดือน 10 และ เบ็นทม จัดกันในวันแรมขึ้น15 ค่ำ เดือน 10
4. สถานที่ทำพิธีแซนโฎนตา
จะ จัดทำบุญที่วัด (ทำบุญถวายจังหันพระสงฆ์)
และนำอาหารเครื่องเซ่นมาเซ่นวิญญาณบรรพบุรุษที่
ในเรือนบ้านของเจ้าพิธีที่ จัดไว้ หรือที่ศาลโดนตา
คือศาลผีปู่ตา ซึ่งเป็นศาลที่อยู่ของวิญญาณบรร
พบุรุษประจำหมู่บ้าน หากหมู่บ้านใดไม่มีศาลโฏนตา ก็ จะจัดทำพิธีแซนโฎนตาที่ในวัด 5. เครื่องแซนโฎนตา (เครื่องเซ่นผีปู่ตา-ส่วย)
ในเบ็นตูจ และเบ็นทมนั้นสิ่งของที่ใช้ในพิธีจะเหมือนกันคื
อ ทุกบ้านจะทำขนม ข้าวต้ม กระยาสารท ข้าวปลาอาหาร
พร้อมกับเหล้าใส่ถาดนำมารวมกันเพื่อประกอบพิธี “
แซนโฏนตา”
วันแรกของประเพณีวันสาร์ทส่วย บ้านตาโมม ต.สะกาด อ.สังขะ จ.สุรินทร์
 |
ช่วงเย็นของการไหว้บรรพบุรุษ จะจัดขึ้นที่บ้านในช่วงเย็น ของประเพณีวันสาร์ทส่วย หรือ วันสาร์ทเดือน 10 |
 |
พิธีการในช่วงเช้า วันที่ 27กันยายน 2558 ทำบุญตักบาตร ในวันพระ ขึ้น 15 คำ เดือน 10 หรือ วันสาร์ทส่วย มีพี่น้องในหมู่บ้านทำบุญเป็นจำนวนมาก
 | |
|
สรุปอุปกรณ์และเครื่องที่ใช้ในกระบุงได้ ดังนี้
- ข้าวต้ม ข้าวสุก กล้วย อ้อย เหล้า อาหารคาวและพวกแกงต่างๆ
- ขนมหวานต่างๆ เช่น ขนมชั้น ขนมกง ทองหยิบฝอยทอง เป็นต้น
- หมากพลู ยาสูบ หรือบุหรี่
- ธูป 1 ดอก เทียน 1 เล่ม
- บายเบ็น (บายข้าว บายเบ็นทำจากข้าวเหนียวที่สุกแล้วผสมกับงาคลุกเคล้าให้เข้ากันแล้วปั้นเป็นก้อนๆ วางบนถาด หรือจาน)
- เงิน
- ใบตอง
- จาน หรือถาด
- เรือ หรือกระทง (ที่ทำจากกาบกล้วยหรือกาบหมากก็ได้)
- อื่นๆ (แล้วแต่บางหมู่บ้านอาจมีสิ่งของใช้ต่างๆ กันไป
 |
เช้าวันที่27 ตุลาคม 2558 ใบรายชื่อลูกหลาน ที่ร่วมทำบุญอุทิศส่วนบุญ ส่วนกุศลให้บรรพบุรุษ ในวันสาร์ทส่วย สำหรับปี ๕๘ มีทั้งหมด ๒๕๓ กระบุง |
 |
จัดทำโดย
1. นางสาวเสาวลักษณ์ สำรวมจิตร รหัสนักศึกษา 56125460201
2. นางสาวรัตนาภรณ์ ปิยธำรงพงศ์ รหัสนักศึกษา 56125460208
3. นายธนาวัตน์ ไตรรัตน์ รหัสนักศึกษา 56125460211
4. นางสาวณัฐธิดา บุญเสงี่ยม รหัสนักศึกษา 56125460219
5. นางสาวเเก้วกาญจน์ พิศงาม รหัสนักศึกษา 56125460229
